Erfenis opgeven voor de inkomstenbelasting: hoe werkt het in 2026?

Heb je een erfenis ontvangen? Dan kun je te maken krijgen met erfbelasting én inkomstenbelasting. Voor de erfbelasting kijk je naar wat je erft en naar je relatie met de overledene. Voor de inkomstenbelasting kan de erfenis onderdeel worden van je vermogen in box 3.

Maar wanneer moet je een erfenis precies opgeven bij de inkomstenbelasting? Wat gebeurt er als de nalatenschap nog niet is verdeeld? En hoe zit het als je een woning erft?

In dit artikel leggen we uit hoe dit in 2026 werkt.

Moet je een erfenis opgeven bij de inkomstenbelasting?

Ja, een ontvangen erfenis kan onderdeel worden van je vermogen in box 3: sparen en beleggen.

Voor box 3 is in principe je vermogen op 1 januari van het belastingjaar bepalend. Heb je op die datum vermogen uit een erfenis, dan kan dit dus meetellen voor je box 3-vermogen.

Een eenvoudig voorbeeld:

Je ontvangt in juni 2026 een erfenis van €50.000. Deze erfenis telt dan niet mee voor je box 3-vermogen op 1 januari 2026, omdat je het vermogen op die datum nog niet had.

Heb je het bedrag op 1 januari 2027 nog steeds, dan behoort het in beginsel wel tot je vermogen op die peildatum.

Of je uiteindelijk box 3-belasting betaalt, hangt onder andere af van je totale vermogen, eventuele schulden, het heffingsvrije vermogen en je fiscale situatie.

Moet je een erfenis die nog niet verdeeld is ook opgeven?

Een veelgestelde vraag is wat er gebeurt wanneer de nalatenschap op 1 januari nog niet volledig is verdeeld.

Dat betekent niet automatisch dat er voor de inkomstenbelasting nog niets hoeft te worden aangegeven. Als erfgenaam kun je bijvoorbeeld al een aandeel of vordering in de nalatenschap hebben.

De fiscale verwerking hangt af van de situatie, de verdeling van de nalatenschap en eventuele schulden. Bij een onverdeelde of complexere nalatenschap is het daarom verstandig om te laten beoordelen wat precies in box 3 moet worden opgenomen.

Wat is het verschil tussen erfbelasting en inkomstenbelasting over een erfenis?

Erfbelasting en inkomstenbelasting zijn twee verschillende belastingen.

Erfbelasting betaal je mogelijk omdat je vermogen erft. De hoogte is afhankelijk van de waarde van je erfenis en je relatie tot de overledene.

Inkomstenbelasting kan later een rol spelen omdat het geërfde vermogen onderdeel is geworden van je eigen vermogen.

Je betaalt dus niet simpelweg twee keer belasting over hetzelfde bedrag. Het gaat om twee verschillende belastingen met verschillende grondslagen en momenten waarop ze worden bepaald.

Hoeveel vrijstelling voor erfbelasting geldt in 2026?

Je betaalt alleen erfbelasting over het deel van je erfenis dat boven je persoonlijke vrijstelling uitkomt.

De vrijstellingen voor 2026 zijn:

*Hiervoor gelden aanvullende voorwaarden.

De hoogte van de vrijstelling zegt nog niets over het uiteindelijke belastingtarief. Dat wordt afzonderlijk berekend over het belaste deel van de erfenis.

Hoeveel erfbelasting betaal je in 2026?

De tarieven voor de erfbelasting hangen af van je relatie tot de overledene en de hoogte van het belaste deel van de erfenis.

In 2026 gelden de volgende tarieven:

Je trekt eerst de vrijstelling af van je erfenis. Vervolgens wordt over het resterende bedrag het toepasselijke tarief berekend.

Voorbeeld: hoeveel erfbelasting betaal je als kind?

Stel dat je in 2026 als kind €100.000 erft.

Je vrijstelling bedraagt €26.230. Er blijft daardoor €73.770 over waarover erfbelasting wordt berekend.

Omdat dit bedrag onder de eerste tariefgrens van €158.669 ligt, geldt voor een kind een tarief van 10%.

In dit vereenvoudigde voorbeeld bedraagt de erfbelasting dus €7.377.

De daadwerkelijke berekening kan anders uitpakken wanneer de nalatenschap bijvoorbeeld uit meerdere bezittingen, schulden of bijzondere vermogensbestanddelen bestaat.

Wanneer moet je aangifte erfbelasting doen?

Je hoeft niet bij iedere erfenis automatisch aangifte erfbelasting te doen.

Na een overlijden kan de Belastingdienst een brief sturen waarin staat of aangifte moet worden gedaan en vóór welke datum.

Heb je geen brief ontvangen, maar verwacht je dat de waarde van je erfenis boven je vrijstelling uitkomt? Controleer dan zelf of je aangifte moet doen.

De aangiftetermijn en eventuele belastingrente maken het belangrijk om hier niet te lang mee te wachten.

Hoe bepaal je de waarde van een erfenis?

Dat hangt af van wat je erft.

Bij geld op een bank- of spaarrekening wordt gekeken naar de waarde van het tegoed. Bij bijvoorbeeld effecten, een woning, onderneming of andere bezittingen gelden specifieke waarderingsregels.

Voor veel andere bezittingen is de waarde in het economisch verkeer relevant: het bedrag dat de bezitting bij verkoop onder normale omstandigheden zou opleveren.

Schulden van de nalatenschap kunnen onder voorwaarden van de bezittingen worden afgetrokken.

Wat gebeurt er als je een woning erft?

Bij een geërfde woning kun je zowel met erfbelasting als later met inkomstenbelasting te maken krijgen.

Voor de erfbelasting mag je bij een reguliere woning in beginsel kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar van overlijden en de WOZ-waarde van het jaar daarna. Je mag daarbij de laagste van deze twee waarden gebruiken.

Erf je in 2026 een woning? Dan kun je dus, zodra beide waarden bekend zijn, kijken naar de WOZ-waarde 2026 en de WOZ-waarde 2027.

Op deze hoofdregel bestaan uitzonderingen en voor bijvoorbeeld verhuurde woningen kunnen andere waarderingsregels gelden.

Valt een geërfde woning in box 1 of box 3?

Dat hangt af van wat je met de woning doet.

Ga je zelf in de geërfde woning wonen en voldoet deze aan de voorwaarden voor een eigen woning? Dan kan de woning in box 1 vallen.

Wordt de woning bijvoorbeeld aangehouden als tweede woning, dan valt deze doorgaans in box 3.

Bij verhuur kunnen aanvullende fiscale regels gelden. Laat daarom bij een geërfde woning altijd beoordelen welke fiscale behandeling op jouw situatie van toepassing is.

Moet er ook inkomstenbelasting worden aangegeven voor de overledene?

Naast je eigen belastingzaken kan er nog een laatste aangifte inkomstenbelasting voor de overledene nodig zijn.

De Belastingdienst stuurt nabestaanden doorgaans bericht wanneer over het jaar van overlijden aangifte moet worden gedaan.

Aangifte voor een overledene kan tegenwoordig online met een nabestaandenmachtiging. Online aangifte over het jaar van overlijden kan vanaf 1 maart van het daaropvolgende jaar.

Aangifte op papier is eveneens mogelijk met het F-formulier. Dit formulier kan worden aangevraagd bij de BelastingTelefoon voor nabestaanden.

Hoe werkt het als de overledene een fiscale partner had?

Had de overledene een fiscale partner? Dan kan ervoor worden gekozen om voor de inkomstenbelasting gedurende het gehele jaar als fiscale partners te worden beschouwd.

Dit kan relevant zijn omdat bepaalde inkomsten en aftrekposten dan tussen beide partners kunnen worden verdeeld.

Welke verdeling fiscaal het gunstigst is, verschilt per situatie. Zeker bij een overlijden gedurende het jaar kan het daarom verstandig zijn om beide mogelijkheden door te rekenen.

Veelgestelde vragen over een erfenis en belasting

Wanneer moet ik een erfenis opgeven in box 3?

Voor box 3 is je vermogen op 1 januari bepalend. Behoort de erfenis op die datum tot je vermogen, dan kan deze meetellen voor je box 3-vermogen.

Betaal ik inkomstenbelasting zodra ik een erfenis ontvang?

Niet automatisch. Of je box 3-belasting betaalt, hangt onder andere af van je totale vermogen en de geldende box 3-regels. Bovendien wordt voor box 3 gekeken naar je vermogen op de peildatum van 1 januari.

Betaal ik zowel erfbelasting als inkomstenbelasting over een erfenis?

Dat kan, maar het zijn verschillende belastingen. Erfbelasting wordt geheven over wat je verkrijgt uit een nalatenschap. Een erfenis kan vervolgens onderdeel worden van je vermogen, waardoor deze later invloed kan hebben op je inkomstenbelasting in box 3.

Moet ik een erfenis aangeven als deze nog niet verdeeld is?

Dat kan wel degelijk nodig zijn. Als erfgenaam kun je ook vóór de definitieve verdeling al een aandeel of vordering in een nalatenschap hebben. Hoe dit moet worden verwerkt, hangt af van de specifieke situatie.

Welke WOZ-waarde gebruik ik bij een geërfde woning?

Voor een reguliere woning kun je voor de erfbelasting in beginsel kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar waarin iemand is overleden en de WOZ-waarde van het daaropvolgende jaar. Je mag de laagste waarde gebruiken.

Moet ik belasting betalen over spaargeld uit een erfenis?

Het geërfde spaargeld kan onderdeel worden van je box 3-vermogen. Of je hierover daadwerkelijk belasting betaalt, hangt onder andere af van je totale vermogen en de box 3-regels die voor dat belastingjaar gelden.

Kan ik de erfbelasting als schuld opnemen in box 3?

Onder bepaalde omstandigheden kan nog te betalen erfbelasting relevant zijn bij het bepalen van je box 3-vermogen. Welke schulden precies meetellen en tegen welk bedrag, hangt af van de geldende box 3-regels en je persoonlijke situatie.

Hulp nodig bij erfbelasting of de inkomstenbelasting na een overlijden?

Een erfenis kan gevolgen hebben voor zowel de erfbelasting als de inkomstenbelasting. Zeker wanneer er een woning, onderneming, beleggingen of een nog onverdeelde nalatenschap is, kunnen de fiscale regels ingewikkeld worden.

Tribus Financial Services ondersteunt particulieren en ondernemers bij onder andere:

• aangifte erfbelasting;
• inkomstenbelasting na een overlijden;
• het F-formulier en de aangifte voor een overledene;
• fiscale verwerking van een erfenis;
• box 3-vraagstukken;
• fiscale gevolgen van een geërfde woning.

Wil je weten wat je in jouw situatie moet aangeven? Neem gerust contact met ons op. We kijken graag met je mee.

Deze blog is bijgewerkt op basis van de regels en bedragen voor 2026. Fiscale regelgeving kan wijzigen en de juiste verwerking is afhankelijk van je persoonlijke situatie.